تبلیغات
روانشناسی اجتماعی - چگونه دانش را برای حل مشکلات اجتماعی بکار گیریم ؟
انسان مولود شرایط نیست.شرایط مخلوق انسان است

چگونه دانش را برای حل مشکلات اجتماعی بکار گیریم ؟

شنبه 14 شهریور 1388 06:14 قبل از ظهر

نویسنده : ر.ع
ارسال شده در: روانشناسی اجتماعی ،
نویسنده : کتاب روش های تحقیق در سیاستگذاری

هنگامی كه افلاطون گفت مسأله اصلی این است كه چگونه ایده ‌و دانش خود را تحقق بخشیم، نمی‌دانست این جمله، جوهره نوعی روش تحقیق رابیان می‌كند . مقدمه بسیای از كتابهای « سیاست عمومی » و « تحقیق سیاستگذاری » با نقش این جمله آغاز می‌شود. با این حال، هیچ كس راه حل پیشنهادی افلاطون را جدی نگرفت. به نظر او یگانه راه عملی كردن ایده‌ها و نظرات آن است كه یك نفر هم سیاستگذاری را بر عهده بگیرد و هم تحلیل را در نتیجه پادشاه فیلسوف، راه حل عملی كردن ایده‌هاست. به تعبیر «آمیتای اتزیونی» ( )، اگراین راه حل برای یك دولت شهر عمل باشد، من آن را به مورخان وامی‌گذارم. اما برای جامعه مدرن و پیچیده كه در آن دانش به صورت انبوه تولید می‌شود، و سیاستگذاران هرگز دانش تولیدكنندگان را ندارند، این راه حل كارآیی ندارد. (ص 7) .

به هیمن دلیل امروزه، حوزه‌ای از دانش روش تحقیق تحت عنوان « تحقیق در سیاستگذاری» (‌ ) روبه گسترش است. تحقیق سیاستگذاری، پاسخ به این پرسش است كه چگونه دانش آكادمیك خود را برای حل مشكلات اجتماعی بكار بگیریم.

كتاب « روشهای تحقیق در سیاستگذاری » ( ) نوشته آن ماژرزاك ( ) متن موجزوپر محتوایی است كه خواننده را در شناخت مبانی و مراحل این نوع پژوهش كمك می‌كند.

كتاب در شش فصل سامان یافته است. مؤلف در فصل نخست به بحث در مورد ماهیت تحقیق سیاستگذاری می‌پردازد و خصیصه های اصلی آن را توضیح می‌دهد. تحقیق سیاستگذاری، فرآیند انجام تحقیق یا تحلیل در مورد یك مشكل اجتماعی بنیادین است تا از طریق آن توصیه‌های عمل و سودمند را برای كاهش یا از میان بردن مشكل به سیاستگذاری ارائه كند . به این ترتیب، تحقیق سیاستگذاری با یك مشكل اجتماعی مثل فقر،‌ تورم یا سوء تغذیه و مسائلی نظیر آن آغاز می‌شود و در خلال فرآیند تحقیق به خط مشی‌های عملی مختلف برای از میان بردن مشكل منتهی می‌شود. آنچه تحقیق سیاستگذاری را از سایر تحقیقات جدا می‌كند، خصلت عملی آن است . مؤلف برای آن كه جایگاه تحقیق سیاستگذاری را بهتر نشان دهد آن را با سایر پژوهش‌ها مقایسه می‌كند. او تحقیقات را بر مبنای دو عامل جهت‌گیری و فراگیری طبقه‌بندی می‌كند و تحقیق سیاستگذاری را پژوهشی می‌داند كه به مشكلات بنیادین می‌پردازد ودر نتیجه فراگیر است. هر تحقیق سیاستگذاری، به یك مشكل اجتماعی ( ) می‌پردازد. پژوهش‌ها یا جنبه فنی دارندو یا جنبه بنیادی. تحقیقات بنیادی كه تحقیق سیاستگذاری یكی از اشكال آن است، به موضوعاتی فراگیر، چند بعدی و با پیامدهای وسیع برای گروههای گسترده اجتماعی، می‌پردازد. علاوه براین، تحقیقات از حیث جهت‌گیری عملی به دو گروه تقسیم می‌شود: تحقیقات سیاستگذاری كه كاملاً عمل‌گراست و هدف آن دستیابی به خط مشی‌ها و ابزارهای تغییراست.

و تحقیقاتی كه معطوف به انباشتن دانش است.

مؤلف در بخش دیگری از كتاب خود می‌گوید برای آن كه تحقیق سیاستگذاری، توصیه‌های سودمند و قابل اجرا ارائه كند، می‌باید مبتنی بر دركی از عرصه سیاستگذاری باشد. وجوه گوناگون این عرصه را می‌توان در سه محوربیان كرد. نخست آن كه پژوهش سیاستگذاری‌تنها یكی از داده‌های ( ) بی‌شمار برای تصمیم‌گیری است. منابع دیگری نیز وجود دارد كه سیاستگذار آنها را در تصمیم‌گیری لحاظ می‌كند. مثل دیدگاههای كاركنان، سیاست‌های موجود، دیدگاه‌های پذیرفته شده و .... دراین بخش، پژوهش سیاستگذاری باید بتواند نشان دهد كه چرا یك عمل توصیه شده بیش از دیگر روشهای ممكن سودمند است. وجه دوم در عرصه سیاستگذاری، این است كه هیچ سیاستی، بدواً و بدون مقدمه اتخاذ نمی‌شود. سیاست‌ها ساخته نمی‌شوند، بلكه متراكم می‌شوند. به اعتقاد نویسنده كتاب، سیاستگذاران نوعاً با مشكلات پیچیده اجتماعی كه بسادگی حل نمی‌شوند، سروكار دارند. مشكلات اجتماعی تنها از طریق مجموعه‌ای از اقدامات متوالی حل می‌شود. این سیاست‌ها مستمراً پیشنهاد می‌شوند، اجرا می‌شوند. ارزیابی می‌شوند و بازنگری می‌شوند. پژوهش‌های سیاستگذاری باید شواهد تجربی از این مجموعه اقدامات متوالی ارائه كند. وجه سوم عرصه سیاستگذاری،توجه به این نكته است كه فرآیند سیاستگذاری، فرآیندی پیچیده است، چرا كه كنشگران مختلفی در آن دخیل هستند، هر كدام در سطوح گوناگونی از سیاستگذاری عمل می‌كنند و مكانیزم‌های سیاستی اتخاذ شده، پیامدهای خواسته و ناخواسته متعددی دارند و این مورد باید كاملاً در پژوهش سیاستگذاری مورد توجه قرار گیرد و توصیه‌ها بر پایه آن ارائه شود.

در بخش دیگری از این فصل، نویسنده مراحل تحقیق در سیاستگذاری را ارائه می‌كند. به نظر وی، تحقیق سیاستگذاری شامل پنج مرحله « آماده‌سازی»، «مفهوم سازی »، « تحلیل فنی»،‌ «تحلیل توصیه‌ها» و « ارتباطات » می‌شود. در مرحله آخر آماده سازی كه موضوع فصل دوم كتاب است،‌سه نوع فعالیت انجام می‌شود. نخست، اطلاعات مربوط به سیاستگذاری‌های فعلی و گذشته در خصوص مشكل اجتماعی، گردآوری می‌شود. سپس، انواع توصیه‌های مطالعاتی كه در محیط اجتماعی سیاسی مفروض عملی است،‌ بررسی می‌شود و نهایتاً، منابع مورد نیاز برای انجام مطالعات سودمند در خصوص مشكل اجتماعی، عرضه می‌شود. برپایة این نوع اطلاعات، آشكار خواهد شد كه آیا انجام تحقیق سیاستگذاری، ضروری است یا خیر، در بخش آماده‌سازی، مطالعات مقدماتی در مورد مشكل اجتماعی صورت می‌پذیرد و زمینه انجام تحقیق سیاستگذاری بررسی می‌شود. آنچه در این بخش، مورد تأكید نویسنده قرار می‌گیرد، توجه به درجه دگرگونی است كه یك محیط فرهنگی و سیاسی تحمل می‌كند.

در فصل سوم، نویسنده. به مفهوم‌سازی می پردازد . در این مرحله. پژوهشگر، سه فعالیت را از انجام می‌دهد. نخست، الگوی اولیه در مورد مشكل اجتماعی را پرورش می‌دهد. در این مدل، عوامل مؤثر، و ارزشها و پیشفرض‌های بنیادی بررسی می‌شود. سپس پرسش‌های پژوهش صورت‌بندی می‌شود. و نهایتاً بررسی كنندگان تحقیق، انتخاب می‌شوند.

فصل چهارم به تحلیل فنی اختصاص دارد. تحلیل فنی یعنی آزمون و بررسی عواملی ممكن است بر مشكل اجتماعی مؤثر باشد. تحلیل فنی بیشتر به فرآیند سنتی تحقیق شباهت دارد. دراین بخش. متغیرها، عملیاتی می‌شوند. روش شناسی طراحی می‌شود، تحلیل انجام می‌شود، نتایج به دست می‌آید و سپس استنتاج صورت می‌گیرد. بر پایه این استنتاجات، توصیه‌هایی در جهت كاهش آثار عوامل مؤثر بر مشكل اجتماعی، ارائه می‌شود. با این كار، تحلیل فنی به تحلیل توصیه‌ها پیوند می‌خورد. تحلیل عواملی اجرایی، ارزیابی پیامدهای بالقوه توصیه، ارزیابی قابلیت‌اجرایی توصیه‌ها و آمادگی برای توصیه‌های نهایی است.

فصل ششم، شیوه‌های ارتباطی بین پژوهشگران و سیاستگذار را بررسی می‌كند. بدون یك ارتباط درست و منطقی، احتمال استفاده از یافته‌ها و توصیه‌های پژوهشی، كاهش می‌یابد. در این فصل، انواع ارتباطات بین پژوهشگر و سیاستگذار بحث می‌شود. و سپس توصیه‌های در این خصوص ارائه می‌شود. از مزایای این كتاب، ارائه نمونه‌های عملی از تحقیقات سیاستگذاری در ضمیمه كتاب است.

سازمان كتاب به گونه‌ای كه ضمن قابلیت استفاده در آموزش، متن مناسبی برای پژوهشگران است. هر فصل، با خلاصه و مقدمه‌ای آغاز می‌شود و سپس مراحل گوناگونی كه در مقدمه اشاره می شود، به تفكیك مورد بحث قرار می‌گیرد . در پایان هر فصل، تمرین‌هایی برای بكارگیری آموخته‌های خوانندگان، ارائه شده است. این كتاب در 111 صفحه از سی انتشارات سیج ( ) چاپ شده است .




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -